background bende van oss

De Zaak Oss

In amper twee generaties veranderde de plattelandsgemeente Oss van een hoofdzakelijk agrarisch dorp in een industriecentrum waarin de boter- en vleesverwerkende industrie een bepalende rol speelde. Het begon rond 1870 met de boterfabricage van de firma’s Jurgens en Van den Bergh. Eerst elkaars concurrenten en later de grondleggers van het wereldwijde Unilever. De slachterijen van Hartog en Zwanenberg die zich in de tweede helft van de negentiende eeuw in Oss vestigden waren vanaf het begin felle concurrenten van elkaar en bleven dit tot de jaren zeventig van de vorige eeuw.
De overgang van een agrarisch georiënteerde gemeenschap naar het geregelde fabrieksleven bracht naast een geregeld inkomen en een meer geregeld leven een aantal nadelen met zich mee. Het werk in de fabrieken was zwaar en de dagen lang, vaak niet zonder gevaar en de verdiensten waren erg laag.

Het merendeel van de bevolking paste zich aan de nieuwe situatie aan. Voor een aantal was het moeilijk zich dit geregelde leven eigen te maken. Een leven waar men was overgeleverd aan de luimen van de fabrikanten en fabrieksbazen. De mensen die zich niet wilden of niet konden aanpassen zetten zich af tegen de autoriteit en het gezag. Dit leidde vaak tot werkloosheid en verval in diepe armoede en soms tot criminaliteit.

OvervalDe geschiedenis van wat is gaan heten ‘de Bende van Oss’ speelt zich af over een periode van ruim 50 jaar. De moord rond de wachtmeester van de marechaussee Geerard Hoekman in 1893 is de eerste fase. De tweede fase speelt in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw als politie en marechaussee de strijd aangaan met een aantal criminele elementen in Oss en omgeving. Nadat de meeste zaken rond 1935 zijn opgelost breekt de derde en laatste fase aan. De zaak Oss wordt een nationale zaak en verplaatst zich van Brabant naar het Binnenhof in Den Haag. Parlement en pers bemoeien zich er mee. Uiteindelijk zal in juni 1939 het laatste kabinet Colijn op de kwestie Oss vallen. Al spoedig breekt de Tweede Wereldoorlog uit en zijn er andere zorgen. De zaak Oss raakt in de vergetelheid en is dan geschiedenis.

footer